خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





«کهنه‌ترین چیز، خبر است»

    این یادداشت برای روزنامه ارزشمند اعتماد نوشته شد که روز سه شنبه ۸ شهریور ماه در صفحه رسانه - صفحه ۱۲ ـ این روزنامه [که زحمت ان را دوست ارجمند و گرامی ام احسان صفاپور می کشد] چاپ شد.از آنجا که کمبود جا دوستان را  به کوتاه کردن یاداشت[پایان بندی یادداشت حذف شده و ساختار آن آسیب دیده ]واداشته بود، یادداشت کامل را اینجا آوردم که دست کم یادداشت را آن گونه که نوشته شده، جایی در دید خوانندگان و دوستان بگذارم:

    «کهنه‌ترین چیز، خبر است»

    «کهنه‌ترین چیز، روزنامه دیروز است.»؛ خبرنگارانی که در دهه هشتاد به روزنامه‌ها پیوستند، شاید کمتر این جمله را شنیده باشند؛ جمله‌ای که تا سال‌های میانی دهه هفتاد، زبانزد روزنامه‌نگاران بود. روزگاری که مردم، هم‌چنان روزنامه را برای خواندن اخبار داغ و تازه ورق می‌زدند و شمارگان روزنامه‌ها گاه تا 400 هزار نسخه در روز می‌رسید. پای فناوری‌های تازه که به ایران باز شد [فراگیر شدن اینترنت، افزایش دسترسی به شبکه‌های ماهواره‌ای و کاربرد چندرسانه‌ای یافتن تلفن همراه] این جمله هم از تحریریه‌ها رخت بربست. اکنون زودتر از آنچه فکرش را بکنی، خبرها ارزش خود را از دست می‌دهند و خبرهای تازه‌تری جای آنها را می‌گیرند. این روزها بهتر است بگوییم؛ «کهنه‌ترین چیز، خبر است.»

    در روزگار فراگیری ارتباطات و اطلاعات، اخبار برای رسیدن به مخاطب، درنگ ندارند و روزنامه‌ها را پشت سرخود جا می‌گذارند و این چالشی است که از یک دهه پیش روزنامه‌نگاران ایرانی را با خود درگیر کرده است. در همان سال‌های پایانی دهه هفتاد بود که از برخی رونامه‌نگاران و استادان رشته ارتباطات شنیده می‌شد که به‌زودی بساط روزنامه‌ها درهم پیچیده خواهد شد و روزنامه‌های اینترنتی، جای روزنامه‌های کاغذی را خواهند گرفت. رونامه‌نگارانی که این چالش را جدی گرفتند بر این باور بودند که روزنامه‌های کاغذی، هم‌چنان ماندگار خواهند بود [هم‌چنان که سینما و تلوزیون نتوانست کتاب را از قفسه‌های کتابخانه‌های شخصی جمع کند] در چاره‌جویی برای این چالش، راهکارهایی را می‌آزمودند که در آن دوره شاید مهم‌ترین آنها، تلاش برای دستیابی به اخبار اختصاصی، گفت‌وگوهای ویژه و افزودن بخش‌های جذاب غیرخبری در روزنامه‌ها بود.

    فروردین 1378 را باید یک نقطه تحول در روزنامه‌نگاری ایران بر شمرد؛ تحولی که با انتشار نخستین شماره روزنامه خبری تحلیلی انتخاب آغاز شد. [پیش از این، روزنامه انتخاب، چند پیش‌شماره در زمستان 77 منتشر کرده بود] «روزنامه‌نگاری خبری تحلیلی» پیشنهادی بود که دکتر مجید رضاییان با سازماندهی و انتشار روزنامه انتخاب، پیش‌روی روزنامه‌نگاران گذاشت؛ پیشنهادی که آن روزها از سوی برخی روزنامه‌نگاران پذیرفتنی نبود [برخی می‌پرسیدند مگر می‌شود «تحلیل» تیتر یک روزنامه باشد؟].

    به گمان من و با بررسی دگرگونی‌هایی که در سال‌های پس از آن در روزنامه‌های منتشر شده روی داد، «روزنامه‌نگاری خبری تحلیلی» پیشنهاد کارسازی بود چراکه بمباران خبری آغاز شده بود و خوانندگان، روزنامه‌ها را ورق می‌زدند تا پیامی را بخوانند که نمی‌دانند. آنها از پیش اخبار روزنامه را می‌دانستند [اکنون مردم با خبر، درگیری تن‌به‌تن دارند و چیزی فراتر از آن می‌خواهند اما گویا روزنامه‌ها چیزی بیشتر از خبر و چند یادداشت و تفسیر موضع‌گیرانه، برای آنها ندارند] و در روزنامه‌ها دنبال جان‌پناهی می‌گشتند؛ جان‌پناهی که پرده از راز «چرایی» و  «چگونگی» این اخبار بردارد.

    «تحلیل» پاسخی درست به نیاز خواننده بود [و هم‌چنان پاسخگو است]: تحلیل با گردآوری داده‌‌ها و اطلاعاتی که کامل‌کننده و گسترش‌دهنده خبر است، پایه‌های خود را بر دو عنصر «چرا» و «چگونه» استوار می‌کند و با برجسته کردن «چرا» و «چگونه» و برتری دادن  آنها به دیگر عناصر خبر، خواننده را به پای میز اندیشه می‌خواند، بدون آن‌که هیچ‌گونه پیش داوری یا هواداری نویسنده، به خبر راه یابد. روزنامه‌نگاری خبری تحلیلی، در واقع هم‌اندیشی نویسنده [خبرنگار، گزارشگر و ...] با خواننده در ورق‌های کاغذی روزنامه است. نویسنده خبر یا گزارش یا مقاله تحلیلی، همه داده‌‌ها و اطلاعات مهم و راهشگا و گمانه‌زنی‌های مطرح درباره موضوع نوشته را در چینش و ساختاری درست، پیش‌روی خواننده می‌گذارد و خواننده با تکیه بر اندیشه خود و بررسی این اطلاعات و گمانه‌زنی‌ها و نشان‌های موجود در نوشته، به تحلیل درست و خوداندیشیده‌ای درباره «چرایی» و «چگونگی» رویداد و موضوع نوشته دست می‌یابد. [این نکته در روزنامه‌هایی که به تحلیل روی آورده‌اند، دیده نشد و مطالب به اصطلاح تحلیلی، پر از موضع‌گیری و پیش‌داوری بود و برای ارجگذاری اندیشه خواننده، جایی نگذاشته بودند]

    روزنامه‌نگاری خبری تحلیلی در همان سال‌ها توانست جای خود را در میان روزنامه‌نگاران باز کند و این شیوه و سبک روزنامه‌نگاری، پس از انتخاب، تنها در روزنامه شرق [دوره نخست] پی گرفته شد، اما این شیوه روزنامه نگاری درایران هم چنان به سرانجام نرسیده است و در پیگیری این روند، روزنامه‌های دیگر، رویکرد مناسبی به این شیوه نداشتند که این موضوع نیاز به بررسی و آسیب‌شناسی دارد.

    برای آسیب‌شناسی این موضوع، به فضای گسترده‌تری از فضای روزنامه، نیازمندیم اما دو نکته که شاید در پا نگرفتن روزنامه‌نگاری خبری تحلیلی مؤثر بودند نیاز به یادآوری است: نکته نخست این‌که، در فضای دانشگاهی کشور، شرایطی برای نظریه‌پردازی و ساماندهی این رویکرد تازه فراهم نشد و دست‌اندرکاران رشته ارتباطات و روزنامه‌نگاری کمتر به بررسی این موضوع، گرایش پیدا کردند [چنانکه در دانشگاه‌ها هیچ گرایشی به بررسی مسایل و اندیشه‌های تازه پیدا نمی‌شود و هم‌چنان روندی سنتی در آموزش پیگیری می‌شود].

    نکته دوم این‌که خبرنگار شدن، آسان شده است و روزنامه‌ها نه تنها سختگیری‌هایی را که برای به‌کارگیری خبرنگاران انجام می‌شد، به کنار گذاشته‌ بلکه پرورش و آموزش خبرنگار را هم به فراموشی سپرد‌ه‌اند. روزنامه‌نگاری خبری تحلیلی، خبرنگار ورزیده می‌خواهد؛ خبرنگاری که بایگانی اطلاعات باشد، اندیشه‌ورز باشد و بتواند خود را از درآمیختن با جریانات و رویدادهای سیاسی به دور نگهدارد و از بالا به خبر و همه گوشه و کنار آن نگاه بیندازد.

    شاید پایان‌بندی خوبی برای این نوشته نباشد اما بر این باورم که نبود اندیشه‌نگاری و نظریه‌پردازی از یک سو و نداشتن نیروی کار ورزیده دو آسیبی است که آینده ناگواری را برای روزنامه‌نگاری در ایران رقم می‌زند [حالا از بازگو کردن دیگر آسیب‌های اساسی خودداری می‌کنیم]، دست‌کم این دو آسیب نگذاشته روزنامه‌نگاری در ایران راه‌های تازه‌تری را برای پیشرفت خود پیشنهاد کند و بپیماید. امروز «کهنه‌ترین چیز، خبر است» و «روزنامه‌ها در روزگار باستان به سر می‌برند».

                                                                                                   

                                                                              

     


    این مطلب تا کنون 8 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : روزنامه ,روزنامه‌ها ,خبری ,روزنامه‌نگاری ,هم‌چنان ,اخبار ,«کهنه‌ترین چیز، ,روزنامه‌نگاری خبری ,خبری تحلیلی ,موضوع نوشته ,خبری تحلیلی، ,
    «کهنه‌ترین چیز، خبر است»

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده